Cổ phiếu ưu đãi là gì? Tại sao nhà đầu tư cần hiểu rõ trước khi rót vốn vào thị trường chứng khoán? Trong bài viết dưới đây, Tổ Buôn Chứng Khoán sẽ giúp nhà đầu tư khám phá tất tần tật những điều cần biết về cổ phiếu ưu đãi để đầu tư hiệu quả và an toàn hơn!
Tổng quan về cổ phiếu ưu đãi là gì?
Cổ phiếu ưu đãi là một khái niệm quen thuộc nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng hiểu rõ bản chất và các hình thức liên quan. Để tránh nhầm lẫn, nhà đầu tư cần phân biệt giữa cổ phiếu ưu đãi và các hành động bán cổ phiếu theo hình thức ưu đãi.
Cổ phiếu ưu đãi là cổ phiếu gì?
Cổ phiếu ưu đãi là loại cổ phiếu mang đến cho người sở hữu một số quyền lợi vượt trội so với cổ đông phổ thông. Những quyền này có thể bao gồm: ưu tiên nhận cổ tức cố định, quyền biểu quyết cao hơn, hoặc được hoàn lại vốn trong trường hợp doanh nghiệp giải thể.
Tùy theo quy định từng doanh nghiệp, cổ phiếu ưu đãi có thể được phát hành với nhiều mục đích khác nhau như huy động vốn hoặc giữ chân cổ đông chiến lược.
Cổ phiếu ưu đãi là gì?
Bán ưu đãi cổ phiếu là gì?
Bán ưu đãi cổ phiếu là hình thức doanh nghiệp phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu hoặc đối tác chiến lược với mức giá thấp hơn thị trường. Đây là một chiến lược nhằm huy động vốn nhanh hoặc duy trì quyền sở hữu cho các cổ đông cũ, không phải là một loại cổ phiếu riêng biệt như cổ phiếu ưu đãi.
Người mua cổ phiếu theo hình thức ưu đãi này vẫn có thể nhận cổ phiếu phổ thông hoặc cổ phiếu ưu đãi, tùy vào điều kiện cụ thể của đợt phát hành.
Quyền mua cổ phiếu ưu đãi
Quyền mua cổ phiếu ưu đãi là quyền mà cổ đông hiện hữu hoặc nhà đầu tư được ưu tiên mua thêm cổ phiếu trong các đợt phát hành mới với mức giá thấp hơn thị trường hoặc theo điều kiện đặc biệt.
Quyền này thường được cấp để đảm bảo lợi ích cổ đông không bị pha loãng khi công ty tăng vốn.
Tùy vào điều lệ công ty, quyền mua này có thể được chuyển nhượng hoặc sẽ hết hiệu lực nếu không được thực hiện trong thời gian quy định.
Quyền mua cổ phiếu ưu đãi là gì?
Cách tính cổ tức của cổ phiếu ưu đãi
Cổ tức của cổ phiếu ưu đãi thường được tính theo tỷ lệ phần trăm cố định trên mệnh giá hoặc giá phát hành cổ phiếu, không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh hằng năm của doanh nghiệp. Nhà đầu tư có thể dễ dàng ước tính lợi nhuận định kỳ từ loại cổ phiếu này. Ví dụ:
- Mệnh giá cổ phiếu: 10.000 đồng
- Tỷ lệ cổ tức ưu đãi: 12%/năm
- → Cổ tức nhận được mỗi năm: 10.000 × 12% = 1.200 đồng/cổ phiếu
Các loại cổ phiếu ưu đãi
Sau khi hiểu rõ cổ phiếu ưu đãi là gì, bước tiếp theo nhà đầu tư cần nắm là các loại cổ phiếu ưu đãi phổ biến hiện nay. Mỗi loại sẽ đi kèm những quyền lợi và điều kiện khác nhau, phù hợp với từng mục tiêu đầu tư cụ thể.
Cổ phiếu ưu đãi cổ tức là gì?
Một trong những loại phổ biến nhất là cổ phiếu ưu đãi cổ tức, được thiết kế để đảm bảo mức thu nhập ổn định cho cổ đông. Loại cổ phiếu này tiếp tục chia thành hai hình thức dựa trên cách xử lý cổ tức chưa chi trả.
Cổ phiếu ưu đãi tích lũy
Cổ phiếu ưu đãi tích lũy cho phép cộng dồn phần cổ tức chưa được trả trong các năm trước sang các năm sau. Điều này đảm bảo cổ đông sẽ không bị mất quyền lợi ngay cả khi doanh nghiệp gặp khó khăn tạm thời. Đây là lựa chọn phù hợp cho những nhà đầu tư đề cao tính ổn định và an toàn.
Cổ phiếu ưu đãi tích lũy là gì?
Cổ phiếu ưu đãi không tích lũy
Trái ngược với cổ phiếu tích lũy, cổ phiếu ưu đãi không tích lũy sẽ không cộng dồn cổ tức nếu doanh nghiệp không có khả năng chi trả trong một năm. Cổ đông sẽ chỉ nhận cổ tức trong những năm mà công ty có đủ lợi nhuận. Loại cổ phiếu này tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn nhưng thường đi kèm với mức lợi suất cao hơn để bù đắp.
Cổ phiếu ưu đãi biểu quyết
Cổ phiếu ưu đãi biểu quyết là loại cổ phiếu mang lại quyền biểu quyết cao hơn so với cổ phiếu phổ thông, thường được phát hành cho cổ đông sáng lập để duy trì quyền kiểm soát công ty. Tuy có quyền biểu quyết lớn nhưng loại cổ phiếu này thường không được phép chuyển nhượng trong một khoảng thời gian nhất định. Sau thời gian đó, nếu chuyển nhượng, cổ phiếu này có thể bị chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông.
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại là loại cổ phiếu cho phép người sở hữu yêu cầu doanh nghiệp mua lại cổ phiếu với giá xác định trước hoặc theo điều kiện cụ thể. Đây là một hình thức giúp nhà đầu tư giảm rủi ro khi không muốn nắm giữ cổ phiếu trong dài hạn. Cổ phiếu này thường không có quyền biểu quyết nhưng lại đảm bảo ưu tiên hoàn vốn khi doanh nghiệp giải thể.
Cổ phiếu ưu đãi hoàn lại
So sánh các loại cổ phiếu ưu đãi
Nhằm hiểu rõ bản chất của cổ phiếu ưu đãi là gì, nhà đầu tư có thể tham khảo bảng so sánh nhanh các loại cổ phiếu ưu đãi phổ biến bên dưới:
| Tiêu chí | Ưu đãi cổ tức tích lũy | Ưu đãi cổ tức không tích lũy | Ưu đãi biểu quyết | Ưu đãi hoàn lại |
| Cổ tức | Cố định, được cộng dồn | Cố định, không cộng dồn | Có thể có | Có thể có |
| Quyền biểu quyết | Không | Không | Cao hơn cổ phiếu phổ thông | Không |
| Hoàn lại vốn | Không | Không | Không | Có quyền yêu cầu hoàn lại |
| Mức độ rủi ro | Thấp | Trung bình | Cao (nếu mất quyền kiểm soát) | Thấp |
| Đối tượng phổ biến | Nhà đầu tư an toàn dài hạn | Nhà đầu tư ngắn hạn | Cổ đông sáng lập | Nhà đầu tư thích hoàn vốn |
Tóm lại, mỗi loại cổ phiếu ưu đãi mang những đặc điểm riêng về cổ tức, quyền biểu quyết và mức độ rủi ro. Tùy vào mục tiêu, nhà đầu tư có thể chọn loại phù hợp như ưu đãi tích lũy để nhận cổ tức ổn định, hay ưu đãi hoàn lại để ưu tiên hoàn vốn. Việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp tối ưu hóa quyết định đầu tư.
Lợi ích và rủi ro của cổ phiếu ưu đãi
Để hiểu rõ cổ phiếu ưu đãi là gì, cần xem xét cả đặc điểm kết hợp giữa cổ phiếu phổ thông và trái phiếu của loại chứng khoán này. Cổ phiếu ưu đãi mang lại nhiều quyền lợi đặc biệt cho người sở hữu nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro nhất định. Bảng dưới đây tổng hợp các lợi ích và rủi ro của cổ phiếu ưu đãi dưới góc nhìn đa chiều:
Lợi ích và rủi ro của cổ phiếu ưu đãi
Nói cách khác, cổ phiếu ưu đãi mang lại lợi ích rõ rệt như cổ tức ổn định, quyền ưu tiên hoàn vốn và hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn mà không loãng quyền kiểm soát. Tuy nhiên, loại cổ phiếu này cũng tiềm ẩn rủi ro như không có quyền biểu quyết, áp lực tài chính cho doanh nghiệp và tính thanh khoản thấp trên thị trường.
Phân biệt cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu phổ thông
Để hiểu rõ hơn cổ phiếu ưu đãi là gì, nhà đầu tư cần đặt nó trong mối tương quan với cổ phiếu phổ thông. Việc so sánh hai loại cổ phiếu này giúp làm rõ đặc điểm, quyền lợi và hạn chế của từng loại, từ đó đưa ra lựa chọn phù hợp theo mục tiêu của bản thân:
Phân biệt cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu phổ thông
Nhìn chung, cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu phổ thông khác nhau rõ rệt về quyền lợi, rủi ro và mức độ ảnh hưởng đến quản trị doanh nghiệp. Trong khi cổ phiếu ưu đãi ưu tiên cổ tức và hoàn vốn nhưng không có quyền biểu quyết, thì cổ phiếu phổ thông mang lại tiềm năng sinh lời cao hơn và quyền tham gia điều hành công ty. Việc lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu và khẩu vị rủi ro của từng nhà đầu tư.
Các lưu ý khi mua cổ phiếu ưu đãi
Trước khi đưa ra quyết định, nhà đầu tư cần hiểu rõ cổ phiếu ưu đãi là gì, đặc điểm và các yếu tố liên quan. Dưới đây là một số lưu ý quan trọng khi mua cổ phiếu ưu đãi:
- Hiểu rõ điều khoản phát hành: Mỗi cổ phiếu ưu đãi có thể đi kèm các điều kiện khác nhau như cổ tức tích lũy, chuyển đổi, hoặc thời hạn hoàn vốn cụ thể.
- Không có quyền biểu quyết: Người nắm giữ thường không tham gia vào quá trình ra quyết định của doanh nghiệp.
- Tính thanh khoản thấp hơn: Cổ phiếu ưu đãi ít được giao dịch trên thị trường, dẫn đến khó mua bán khi cần.
- Rủi ro từ doanh nghiệp phát hành: Nếu công ty gặp khó khăn, cổ tức có thể bị hoãn hoặc không chi trả.
- Phân biệt với trái phiếu: Dù có nét tương đồng, cổ phiếu ưu đãi không mang lại quyền đòi nợ như trái phiếu.
- Đánh giá năng lực và uy tín doanh nghiệp: Chỉ nên đầu tư vào cổ phiếu ưu đãi của những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững mạnh.
- Phù hợp với chiến lược đầu tư an toàn: Đây là lựa chọn dành cho nhà đầu tư ưu tiên thu nhập ổn định hơn là lợi nhuận vượt trội.
Các lưu ý khi mua cổ phiếu ưu đãi
Tổng hợp lại, khi mua cổ phiếu ưu đãi, nhà đầu tư cần lưu ý điều khoản phát hành, các quyền lợi hạn chế như không có quyền biểu quyết và rủi ro thanh khoản thấp. Đánh giá uy tín doanh nghiệp và phân biệt rõ với trái phiếu sẽ giúp lựa chọn đầu tư phù hợp với mục tiêu an toàn, ổn định.
Câu hỏi thường gặp
Sau khi tìm hiểu tổng quan về cổ phiếu ưu đãi là gì, nhiều nhà đầu tư vẫn còn thắc mắc về các khía cạnh cụ thể liên quan đến loại cổ phiếu này. Dưới đây, Tổ Buôn Chứng Khoán sẽ giải đáp nhanh các câu hỏi phổ biến giúp nhà đầu tư hiểu rõ hơn trước khi đưa ra quyết định:
Có bao nhiêu loại cổ phiếu ưu đãi?
Có nhiều loại cổ phiếu ưu đãi, phổ biến nhất là: cổ phiếu ưu đãi cổ tức, cổ phiếu ưu đãi hoàn lại, cổ phiếu ưu đãi tích lũy và không tích lũy, cổ phiếu ưu đãi có quyền chuyển đổi.
Cổ phiếu ưu đãi có được biểu quyết không?
Thông thường là không. Người sở hữu cổ phiếu ưu đãi không có quyền biểu quyết trong đại hội cổ đông, trừ một số trường hợp đặc biệt được quy định trước.
Có nên đầu tư vào cổ phiếu ưu đãi không?
Có. Nếu nhà đầu tư tìm kiếm nguồn thu nhập ổn định, ít biến động và ưu tiên an toàn vốn, thì cổ phiếu ưu đãi là lựa chọn đáng cân nhắc.
Cổ phiếu ưu đãi có giao dịch trên sàn không?
Có. Nhưng không phổ biến như cổ phiếu phổ thông. Tính thanh khoản của cổ phiếu ưu đãi thường thấp hơn do ít người giao dịch.
Câu hỏi thường gặp
Quyền mua cổ phiếu ưu đãi là gì?
Đó là quyền cho phép nhà đầu tư được ưu tiên mua cổ phiếu ưu đãi trong các đợt phát hành, thường dành cho cổ đông hiện hữu hoặc nhà đầu tư chiến lược.
Cổ phiếu ưu đãi có cổ tức cao hơn cổ phiếu phổ thông không?
Thường là có. Cổ tức cổ phiếu ưu đãi được xác định trước và ưu tiên chi trả trước cổ đông phổ thông.
Khi công ty phá sản, cổ đông sở hữu cổ phiếu ưu đãi được ưu tiên gì?
Khi công ty phá sản, cổ đông sở hữu cổ phiếu ưu đãi được ưu tiên hoàn vốn sau chủ nợ nhưng trước cổ đông phổ thông.
Cổ phiếu ưu đãi tích lũy và không tích lũy khác nhau như thế nào?
Cổ phiếu ưu đãi tích lũy cho phép cộng dồn cổ tức chưa chi trả sang kỳ sau, còn loại không tích lũy thì không.
Sự khác biệt giữa bán cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu ưu đãi là gì?
Cổ phiếu ưu đãi là loại cổ phiếu có quyền lợi đặc biệt như cổ tức cố định hoặc ưu tiên hoàn vốn. Bán cổ phiếu ưu đãi là hành động chuyển nhượng loại cổ phiếu này từ người sở hữu sang người khác. Nói cách khác, cổ phiếu ưu đãi là sản phẩm, còn bán cổ phiếu ưu đãi là hành vi giao dịch sản phẩm đó.
Xem thêm:
- Cổ phiếu ESOP là gì? Quy chế, ưu và nhược điểm của ESOP
- Cổ phiếu ESOP khi nào được bán?
- Phát hành cổ phiếu ESOP là gì? Quy chế, tầm ảnh hưởng và khả năng bán
Kết luận: Cổ phiếu ưu đãi là gì? A – Z điều cần biết về cổ phiếu ưu đãi
Cổ phiếu ưu đãi là một công cụ đầu tư đặc biệt, kết hợp giữa ưu điểm của cổ phiếu phổ thông và trái phiếu, mang lại quyền lợi như cổ tức cố định, ưu tiên hoàn vốn nhưng lại hạn chế về quyền biểu quyết và thanh khoản. Việc hiểu rõ cổ phiếu ưu đãi là gì, các loại cổ phiếu ưu đãi cũng như lợi ích và rủi ro đi kèm là yếu tố then chốt giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định thông minh, phù hợp với chiến lược tài chính của mình. Dù là nhà đầu tư ưa an toàn hay tìm kiếm lợi nhuận ổn định, cổ phiếu ưu đãi vẫn là lựa chọn đáng cân nhắc trong danh mục đầu tư dài hạn.
